جشن نوروز یا تحویل سال لحظهای که خورشید در سیر ظاهری خود در ابتدای برج حمل، از استوای زمین گذشته و برابری روز و شب رخ میدهد.لحظهٔ تحویل سال، تعیینکنندهٔ نخستین روز (هرمز روز یا اورمزد روز) از ماه فروردین است.
نوروز نمادی از بیدار شدن طبیعت از خواب زمستانی و تولدی دوباره است. حتما شنیدید که میگویند «روز نو روزیِ نو» اعتقاد مردم این است که سال جدید همیشه ارمغانهای خاص خود را برایشان دارد.
Table of Contents
Toggleریشه نوروز
جشن باستانی نوروز ایرانی پیشینه جالب دارد.
اما منشأ و زمان پیدایش نوروز، هنوز به درستی مشخص نیست. برخی از روایتهای تاریخی، آغاز نوروز را به بابلیان نسبت میدهد. بر طبق این روایت، رواج نوروز در ایران به سال ۵۳۸ (قبل از میلاد) یعنی زمان حمله کوروش بزرگ به بابل بازمیگردد.
مردم بابل روز اول سال (عموماً در اعتدال بهاری برابر با ۲۱ مارس) را جشن میگرفتند. از لوحهها چنین بر میآید که این جشن تقریباً از ۲۳۴۰ سال، پیش از میلاد، شناخته شده بود.
همچنین به روایتهای فردوسی حکیم در شاهنامه، میتوانیم داستان نوروز را از این قرار بدانیم (در تمام کتابهای تاریخی از جمله شاهنامه فردوسی، در کنار نوروز، نام جمشید آمده است.) همه این روز را به زمان پادشاهی جمشید نسبت دادهاند و او را پایهگذار جشن نوروز میدانند. اعتقاد بر این است که نوروز چون همزمان با آمدن فصل بهار و تولد دوباره طبیعت است، انسان هم در این روز تولدی دوباره مییابد و بهعنوان جزیی از هستی و عالم آفرینش، مانند وجودی تازه متولد شده، بیگناه و پاکیزه است. در شاهنامه میخوانیم:
چو خورشید تابان میان هوا
نشسته بر او شاه فرمانروا
جهان انجمن شد بر تخت اوی
از آن بر شد قره بخت اوی
به جمشید بر گوهر افشاندند
مر آن روز را روز نو خواندند
در کدام کشورها نوروز جشن گرفته می شود؟
شاید بدانید که عید نوروز فقط مختص ایرانیها نیست. بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان این روز را جشن میگیرند. اما آدابورسوم و نحوه جشن گرفتن نوروز در هر کدام از این کشورها،متفاوت و خاص به فرهنگ همان کشور است.
کشورهای اطراف دریای سیاه، آسیای مرکزی، قفقاز و خاورمیانه از جمله: آذربایجان، آلبانی، جمهوری مقدونیه، یوگسلاوی، هند، قزاقستان، تاجیکستان، ترکیه و ترکمنستان از مناطقی هستند که این روز را جشن می گیرند.


آیین نوروز :
نوروز مجموعهای از جشنها و مناسبتها است. جشنهای سال نو یا جشنهای نوروزی در ایران برنامههای متعددی دارد که ابتدا با چهارشنبهسوری شروع میشود
- خانهتکانی
خانهتکانی یکی از آیینهای نوروزی است که مردم برخی مناطقی که نوروز را جشن میگیرند به آن پایبندند. در این آیین، تمام خانه و وسایل آن در آستانه نوروز گردگیری، شستشو و تمیز میشوند.
- افروختن آتش
جشن نوروزی روستای پالنگان با چرخاندن مشعلها و حرکت به بالای صخرههای پشت روستای پالنگان توسط جوانان برگزار میشود. در این جشن مردم روستا با حضور بر بام خانهها و با نواختن موسیقیهای کردی و پوشیدن لباسهای شاد و رنگارنگ به استقبال نوروز میروند.
رسم افروختن آتش، از زمانهای کهن در برخی مناطق علاقهمند به نوروز متداول شدهاست.
همچنین رسم افروختن آتش در بامداد نوروز بر پشت بامها در میان برخی از زرتشتیان (از جمله در برخی از روستاهای یزد در ایران) مرسوم است.
- سفرههای نوروزی
سفرههای نوروزی یکی از آیینهای مشترک در مراسم نوروز در بین مردمی است که نوروز را جشن میگیرند.
سفره نوروزی که امروزه در ایران به آن سفره هفت سین هم میگویند دارای ۷ چیز هستند که با سین شروع می شود.
- سبزه: از کاشت گندم حاصل میشود و نماد تولد دوبارهی طبیعت است.
- سمنو: خوراکی شیرین شبیه پودینگ که جوانههای گندم تهیه میشود و نماد لحظات شیرین زندگی است.
- سیب: سیب سرخ نماد زیبایی است.
- سنجد: میوهای شیرین به اندازه توت سفید است و نماد عشق میباشد.
- سیر: نماد سلامت است.
- سماق: ادویه ایرانی که نماد رنگ سپیدهدم قبل از طلوع خورشید و پیروزی نور بر تاریکی است.
- سرکه: نماد صبر و کهنسالی است.






